Het woord “Werkstudent” komt uit het Duits. In Duitsland is werken naast de studie gebruikelijk en heeft de Werkstudent een erkende status met een eigen regeling in de sociale verzekeringen: het Werkstudentenprivileg [1]. In de studentenenquête van het DZHW (peiljaar 2021) ging 63% van de studenten in Duitsland naast het studeren aan het werk [2]. Wat houdt die status in, en wat kun je er in Nederland mee?
Wat houdt het Werkstudentenprivileg in?
Volgens de Duitse wet (§ 6 lid 1 nr. 3 SGB V) zijn studenten van een hogeschool of universiteit die tijdens hun studie tegen loon werken, vrijgesteld van verplichte ziektekostenverzekering [3]. Volgens de Deutsche Rentenversicherung geldt de vrijstelling in de kranken-, pflege- en arbeitslosenversicherung als tijd en arbeidskracht van de student overwegend aan de studie worden besteed; daarvan wordt uitgegaan bij een werkweek van maximaal 20 uur, ongeacht het loon [1]. Bij meer dan 20 uur geldt de vrijstelling alleen als dat komt door werk in het weekend of 's avonds en 's nachts bij een contract van maximaal 26 weken. Werk dat alleen in de semestervakantie wordt gedaan is vrijgesteld [1].
Vaste uren, duidelijke verwachtingen
De 20-uursgrens is in Duitsland een wettelijk relevante bovengrens voor de premievrijstelling, en geen vrijblijvende gewoonte [1]. Een afspraak over uren per week is daar dus vanzelfsprekend. In Nederland werkt een duidelijk afgesproken aantal uren, met een heldere afspraak over hoe dat samengaat met de studie, ook beter dan vage “kom maar wanneer het uitkomt”-afspraken.
Is het Duitse model anders geregeld dan het Nederlandse?
Ja. Het Duitse Werkstudentenprivileg is een regeling in de Duitse sociale verzekeringen die studenten onder voorwaarden vrijstelt van bepaalde premies [3][1]. In Nederland kennen we op belastinggebied de studenten- en scholierenregeling, waarbij een werkgever geen of minder loonheffing inhoudt [4].
Wat je als Nederlandse werkgever kunt overnemen
- Behandel de rol als structureel, met een eigen plek in het team
- Spreek een vast aantal uren af in plaats van losse, wisselende inzet
- Bouw een doorgroeipad naar een fulltime rol, in plaats van het bij één rol te laten
- Betaal in lijn met het niveau van het werk, niet met de status “student”
En in Nederland?
Werkende ho-studenten (15 tot 27 jaar) hadden in het derde kwartaal van 2023 gemiddeld een gebruikelijke arbeidsduur van 18,7 uur per week [5]. Dat is bijna een halve werkweek. Richt zo'n rol dan ook in als een echte rol.
Bronnen
- Deutsche Rentenversicherung: Lexikon: Werkstudentenprivileg, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- DZHW (2023): Ergebnisse der „Studierendenbefragung in Deutschland“ (22. Sozialerhebung), Presseinformation BMBF/DZHW/DSW, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- Gesetze im Internet (Bundesministerium der Justiz): Sozialgesetzbuch (SGB) Fünftes Buch (V), § 6 Versicherungsfreiheit, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- Belastingdienst: Ik werk in loondienst, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- CBS (2023): Scholieren voortgezet onderwijs werkten derde kwartaal 11 uur per week (met tabellen gebruikelijke arbeidsduur en top 3 beroepen), geraadpleegd 11 oktober 2026.
