Over de arbeidsmarkt voor starters wordt veel beweerd. Hier alleen wat te onderbouwen is, met cijfers van het CBS, SEO Economisch Onderzoek en uit wetgeving.
Werken jongeren vaker naast hun studie dan vroeger?
Het CBS meldt dat de nettoarbeidsparticipatie van jongeren van 15 tot 27 jaar steeg van 69,0% in 2014 naar 77,7% in 2024; bij 15- tot 19-jarigen van 55,9% naar 68,5% [1]. In 2019 had 62% van de onderwijsvolgende jongeren van 15 tot 27 jaar betaald werk [2]. Werkende ho-studenten hadden in 2023 gemiddeld een gebruikelijke arbeidsduur van 18,7 uur per week [3]. Uit onderzoek van SEO blijkt dat afgestudeerden met een relevante bijbaan gemiddeld sneller een eerste substantiële baan vonden [4].
Is de arbeidsmarkt krapper of ruimer geworden?
Over de hele arbeidsmarkt: in het tweede kwartaal van 2026 waren er volgens voorlopige CBS-cijfers 95 vacatures per 100 werklozen (seizoensgecorrigeerd), tegen 101 een jaar eerder en 142 in het tweede kwartaal van 2022 [5]. De krapte is dus afgenomen, al gaat dit over alle werkenden en niet over starters specifiek. Volgens SEO was de duur tot een substantiële baan voor hbo- en wo-afgestudeerden van het cohort 2020-2021 gedaald tot circa drie maanden, mede door de krapte op de arbeidsmarkt [4]. De situatie verandert met de conjunctuur. Een vaste junior-instroom maakt een bedrijf minder afhankelijk van wervingsmomenten.
Welke rol speelt salaristransparantie?
Een wettelijke: de Europese loontransparantierichtlijn geeft sollicitanten het recht om vóór het gesprek informatie te krijgen over de aanvangsbeloning of de bandbreedte, en verbiedt vragen naar iemands salarisgeschiedenis [6]. Het Nederlandse wetsvoorstel is op 21 mei 2026 ingediend en moet per 1 januari 2027 ingaan, maar moet nog door beide Kamers [7].
Wat betekenen deze ontwikkelingen voor werkgevers?
- Bouw aan een junior pijplijn vóór je die acuut nodig hebt, niet pas als een vacature dringend moet worden ingevuld
- Wees transparant over salaris en uren; de wetgeving gaat die kant op
- Zoek breder dan traditionele vacaturesites en het eigen netwerk
- Behandel een werkstudentrol als structureel onderdeel van de organisatie, niet als tijdelijke lapmiddel
Wat betekent dit voor kandidaten?
Relevante ervaring tijdens je studie staat in de cijfers: wie een relevante bijbaan had, vond gemiddeld sneller een eerste baan. Begin dus vóór je afstudeert, en vraag in elke vacature naar salaris en uren.
Bronnen
- CBS (2025): Werk: Jaarrapport Landelijke Jeugdmonitor 2025, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- CBS (2020): Werk: Jaarrapport Landelijke Jeugdmonitor 2020, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- CBS (2023): Scholieren voortgezet onderwijs werkten derde kwartaal 11 uur per week (met tabellen gebruikelijke arbeidsduur en top 3 beroepen), geraadpleegd 11 oktober 2026.
- SEO Economisch Onderzoek (2023): Studie & Werk HO: de arbeidsmarktpositie van hbo- en wo-alumni (Bussink, Van der Ven & Klinker, in opdracht van EW Magazine), geraadpleegd 11 oktober 2026.
- CBS (2026): Werkloosheid gedaald in tweede kwartaal 2026, geraadpleegd 11 oktober 2026.
- EUR-Lex (Europese Unie) (2023): Richtlijn (EU) 2023/970 ter versterking van het beginsel van gelijke beloning (artikel 5), geraadpleegd 11 oktober 2026.
- Rijksoverheid (2026): Meer openheid over loonkloof tussen mannen en vrouwen, geraadpleegd 11 oktober 2026.
Transparantie: VOIDS bemiddelt tussen werkstudenten en organisaties en heeft dus een belang bij dit onderwerp. We onderbouwen feiten met bronnen en koppelen onderzoek en trends aan onze eigen ervaringen uit de praktijk.
